Digitale examens wiskunde vmbo

2017—2018

Deze website is bedoeld om de discussie over de digitale wiskunde examens in het vmbo te bevorderen. De website wordt door mij, Ruud Jongeling, beheerd. Ik ben wiskundedocent in de basis– en kaderberoepsgerichte leerwegen van het vmbo en voormalig lid van de vaststellingscommissie van het CvTE.

In september is door het CvTE een brochure gepubliceerd getiteld: “Kaders flexibele en digitale centrale examens BB en KB 2018” . In deze brochure  geeft de CvTE een korte terugblik op het examenjaar 2017 en beschrijft ze de kaders voor de afname van de digitale examens voor BB en KB in 2018.

 

 

 

 

 

 

 

Uit de analyse van de beschikbare examens 2017 voor BB en KB blijkt dat de leerlingen inhoudelijk en qua moeilijkheidsniveau verschillende examens voorgelegd kregen. Bij de wiskunde examens voor BB zien we een ruime variatie in de puntenverdeling voor de wiskunde domeinen. Bij de wiskunde examens voor zowel BB als KB zien we sterk verschillende moeilijkheidsgraden van de examens door een ruime variatie in het aantal vragen per puntencategorie (1-puntvragen t/m 4-puntsvragen).

Bij BB zijn twee varianten van de dertien digitaal afgenomen examenvarianten openbaar gemaakt. Bij KB is  slechts één variant van de dertien digitale varianten openbaar gemaakt. Hoe de verdeling van de punten over de domeinen en de moeilijkheidsgraden bij de niet openbaar gemaakte varianten uitpakt blijft onduidelijk. De ruime variatie in N-termen bij zowel BB als KB voor de dertien varianten van het digitale examen suggereren in ieder geval sterk wisselende moeilijkheidsgraden. 

De CvTE doet zijn best om aan de bezwaren tegen digitale examens tegemoet te komen. De analyses laten echter zien dat het maken van kwalitatief goede en gelijkwaardige examens niet eenvoudig is. Reden temeer om volledig transparant te zijn en alle digitale examens openbaar te maken!

© Ruud Jongeling 

Maart 2018

Wordt vervolgd!

In 2017 was volgens opgave van de CvTE de deelnamepercentages aan het digitale BB 99% en aan het digitale KB examen 92%. De percentages geven aan dat de digitale examens gemeengoed zijn in de beroepsgerichte leerwegen van het vmbo. Vrijwel al deze leerlingen zijn afhankelijk van de kwaliteit van de digitale examens zelf, de afnamecondities en de procedures rondom correctie. Dat vraagt om transparantie maar nog steeds worden niet alle examens openbaar gemaakt. Er is er onvoldoende zicht op de verschillende varianten en de gevolgen die dat heeft voor de examens die de leerlingen voor zich krijgen.

 

In examenjaar 2018 zijn er weer oude en nieuwe ontwikkelingen. De pilot uit 2017 waarin de toolbox van KB is aangepast en werd ingezet bij BB is succesvol verlopen. De toolbox krijgt een vaste plaats in het digitale BB examen. Nieuw in 2018 is de pilot met besloten forums waarop docenten tijdens de afname  van de digitale examens vrij kunnen discussiëren over de opgaven van de examens en de antwoorden van leerlingen.

 

Wat onderbelicht in vergelijk met andere ontwikkelingen rondom digitale examens is de pilot van het Cito in 2017 waarin zij samen met vmbo-docenten een variant op de Wolfrapportages voor de digitale wiskunde examens ontwikkelde. Het is de bedoeling dat deze Wolfrapportages in de toekomst ook voor andere vakken beschikbaar komen.

 

 

 

 

 

De pilot met betrekking tot de tweede correctie wordt aangepast. Door de flexibele afname van de digitale examens is het niet mogelijk om, net als bij de schriftelijke examens, landelijk scholen aan te wijzen die de tweede correctie uitvoeren. De school mag daarom zelf bepalen wie de tweede correctie uitvoert. Zinvol als het gaat om het voorkomen van vergissingen en fouten door de eerste corrector maar de functie controle op de kwaliteit van het nakijken die volgens mij de tweede correctie ook heeft, komt daarmee te vervallen. Over de controle op de correctie van de digitale examens is verder in de brochure weinig openheid, tenzij je tevreden kunt zijn met de mededeling dat deze in het najaar steekproefsgewijs gebeurt door gecommitteerden van de Commissie staatsexamens VO en dat bij problemen de inspectie wordt ingelicht.

 

De digitale examens kunnen flexibel worden afgenomen en dat kan in bepaalde omstandigheden voordelen opleveren voor de leerlingen. Bij schriftelijke examens zouden deze leerlingen naar het tweede of zelfs derde tijdvak worden verwezen maar bij digitale examens kunnen ze veel sneller alsnog examen doen. Geheimhouding van de opgaven tijdens de examenperiode is een belangrijke voorwaarde voor de flexibele afname. In de brochure wordt daar uitgebreid aandacht aan besteed.

Het hergebruiken van een deel van de opgaven in toekomstige examenjaren maakt de geheimhoudingsproblematiek gecompliceerder dan eigenlijk nodig is. Controle op de geheimhouding tijdens de examenperiode is al lastig maar over de jaren heen vrijwel onmogelijk. Digitale examens staan en vallen met de geheimhouding van de opgaven en het is voor mij de vraag of de oplossing van de CvTE (opdracht tot geheimhouding vanuit de directie)  dat gaat garanderen.

 

De CvTE heeft twee digitale wiskunde BB examens en één  digitaal wiskunde KB examen openbaar gemaakt.  Dat maakt het mogelijk wat meer inhoudelijk te kijken naar de wiskunde examens voor het VMBO die in 2017 zijn afgenomen.  Klopt mijn gevoel dat er in de digitale wiskunde examens BB relatief veel 1-puntvragen werden gesteld? Hoe zit het met de verdeling van de punten over de drie geëxamineerde wiskunde domeinen? Wat kun je zeggen over de moeilijkheidsgraad van de verschillende examens? Lees hieronder mijn bespreking van de openbaar gemaakte wiskunde examens van 2017 voor zowel de basisberoepsgerichte leerweg als de kaderberoepsgerichte leerweg.

Het is een goede zaak dat de minister niet alleen afgaat op de evaluaties van het CvTE. Een aantal structurele problemen bij de digitale examens zijn immers nog steeds niet opgelost.

 

De minister zegt in zijn brief transparantie en vertrouwen in het proces van totstandkoming van de examens essentieel te vinden. Toch is juist bij de digitale examens transparantie een probleem. Van de examenopgaven wordt slechts 2/3 openbaar gemaakt. Concreet betekent dit dat voor bb slechts 2 van de 13 en voor kb slechts 1 van de 13 examenvarianten openbaar worden gemaakt. In mijn analyse van de schriftelijke en digitale bb en kb examens van 2017 heb ik laten zien dat de examenvarianten onderling sterk kunnen verschillen. Inzicht in de dertien verschillende meetlatten waarlangs de leerlingen gelegd worden, is mijn mening voldoende reden alle examenvarianten openbaar te maken.

 

Van de examenopgaven moet van het CvTE 1/3 geheim blijven. De problemen die dit met zich meebrengen worden door het CvTE teruggebracht tot ‘die ene kwaadwillende, onprofessionele docent’. Maar die docent kan met slechts één druk op PrintScreen een voorraad van geheime examenopgaven aanleggen. Handig voor een jaar later!

 

Het CvTE verdedigt de geheimhouding van 1/3 van de examenopgaven door te stellen dat deze noodzakelijk is voor het vaststellen van de N-termen. Ik heb in een reactie laten zien dat dit ook door pre-testen kan worden gedaan zoals al jaren gebeurt bij de schriftelijke examens voor bijvoorbeeld havo en vwo. Stel de N-term van de digitale examens vast door pre-testen en niets staat openbaar maken van de digitale examens dan nog in de weg.

 

Het CvTE zegt transparantie belangrijk te vinden. Ze onderneemt diverse activiteiten om docenten te betrekken bij de samenstelling van de examens en het opstellen van het correctiemodel. Voor de digitale wiskunde examens komt er dit jaar voor kb een besloten forum. Een positieve ontwikkeling maar mag ik het CvTE uitnodigen om ook eens op de inhoudelijke kritiek en voorstellen op deze website te reageren? Plaatsing van de reactie is gegarandeerd.

In zijn brief aan de tweede kamer over toetsing en examinering in het voortgezet onderwijs van 20 december 2017 zegt de minister te overwegen de digitale examens voor het vmbo bb en kb regulier te maken. Om een goede afweging te kunnen maken laat hij komend jaar een onafhankelijke evaluatie van de digitale examens uitvoeren waarbij de kosten, kansen en risico’s van de invoering in kaart worden gebracht.

Tijdens het algemeen overleg in de Tweede Kamer over de examens van 2017 op 13 maart werd door Paul van Meenen (D66) cs een motie ingediend waarin hij de regering verzoekt een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de reële ontwikkeling van de vaardigheden van de scholieren in de afgelopen tien jaar. Het onderzoek zou tenminste de vakken wiskunde en Engels moeten bevatten en moeten gaan over de mate waarin het gebruik van de N-termen en mogelijke andere factoren het beeld op deze ontwikkeling bevorderen of bemoeilijken.

Een dergelijk onderzoek sluit goed aan op het onderzoek dat minister Slob laat uitvoeren naar de digitale examens. In mijn analyses heb ik laten zien dat de wiskunde examens in het vmbo onderling nogal verschillen. De sterk wisselende N-termen tussen deze examens bevestigen mijn conclusies.  In de onderwijsblog van de NRC van 5 maart heb ik de belangrijkste punten nog een keer op een rij gezet. De motie is inmiddels aangenomen.

De maartaanvulling op de septembermededeling van het CvTE, bevatte voor de leerlingen uit de kaderberoepsgerichte leerweg die dit jaar schriftelijk examen doen een vervelend bericht. De examens in het tweede tijdvak zijn aangewezen als staatsexamens (blz. 25). Het vak Nederlands is de enige uitzondering. Dat betekent dat de afname van het herexamen niet door de eigen docenten op de eigen school plaatsvindt maar door de CvTE op een aantal centrale plaatsen in het land. Daarnaast wordt het examen gecorrigeerd door de staatsgecommitteerden van het CvTE. De eigen docent en de tweede corrector zien het examenwerk dus niet meer.

 

Het CvTE zet op deze wijze meer druk op de keuze van scholen voor digitale examens. Er zullen maar weinig scholen zijn die hun leerlingen een herkansing buiten de eigen vertrouwde omgeving willen opleggen. Waar minister Slob nog wikt over het regulier maken van de digitale examens heeft het CvTE al beschikt! Daarnaast verdwijnt er weer een stukje openheid en transparantie in de vmbo-examens. 

ACTUEEL

2018-2019

Tekstvak: Schooljaar 
2015-2016
Tekstvak: Schooljaar 
2016-2017
Tekstvak: Schooljaar 
2017-2018
Tekstvak: Schooljaar 
2018-2019

ACTUEEL

2018-2019

Tekstvak: Schooljaar 
2015-2016
Tekstvak: Schooljaar 
2016-2017
Tekstvak: Schooljaar 
2017-2018
Tekstvak: Schooljaar 
2018-2019